Kriz korkusu Avrupa’yı nakde döndürdü

Avrupa’da günlük ödeme alışkanlıkları değişirken, dolaşımdaki euro banknotlarının toplam değeri 1,6 trilyon euroya çıktı. 2016 yılında yaklaşık 1 trilyon euro seviyesindeki banknot stoğu, Haziran 2026 itibarıyla %60 artarak 1,6 trilyon euroya ulaştı. Bu artış, kart ve temassız ödeme sistemlerinin yaygınlaşmasına rağmen evlerde saklanan nakitin devam eden büyümesini gösteriyor.

ECB verileri, banknotların günlük işlemlerdeki kullanım oranının düşerken, toplam stokunun büyümeye devam ettiğini ortaya koyuyor. Başekonomist Philip Lane, banknotların işlemlerdeki kullanımının azaldığını fakat stokunun artmaya devam ettiğini belirtti. Bu tablo, Avrupa’da belirsizlik dönemlerinde fiziki paranın bir güvence olarak kalmasının göstergesidir. Savaş, büyük doğal afetler, elektrik kesintileri ve dijital ödeme altyapısına yönelik siber saldırılar, fiziksel paranın kriz zamanlarında temel ihtiyaçların karşılanmasında önemli bir rol oynamasını yeniden gündeme getirdi.

Avrupa Birliği’nin kriz hazırlığı stratejisi, vatandaşların büyük kesintiler sırasında en az 72 saat temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesini hedefliyor. Bu çerçevede bazı ülkeler evde sınırlı miktarda nakit tutmayı öneriyor; örneğin Avusturya Merkez Bankası’nın programı, her aile üyesi için 100 euro küçük kupürler halinde saklanmasını tavsiye ediyor. ECB, fiziki euro ile dijital ödeme araçlarının birbirini tamamlaması gerektiğini vurguluyor ve 2025 mali verilerinde dolaşımdaki banknot değeri 1,6195 trilyon euro olarak kaydedildi, banknot sayısı ise 30 milyarı aştı. Bu tablo, Avrupa’da ödeme alışkanlıklarının gündelik hayatı kısmen bırakırken kriz zamanlarında fiziksel paranın önemini güçlendirdiğini ortaya koyuyor. War and cyber security risks increasing, this trend’s future will be critical for ATM network protection and the resilience of digital payment systems.